سديد الدين محمد عوفى

مقدمهء مصحح 43

متن انتقادى جوامع الحكايات و لوامع الروايات ( فارسى )

معلوم نيست كتاب الفرج بعد الشدة كه به پارسى موجود مىباشد و مترجم آن حسين بن اسعد بن الحسين المؤيدى دهستانى است انتحال آن است « 1 » يا ترجمه ايست جداگانه . » زيرا ديديم كه عوفى جاىجاى از ترجمهء اصل چشم پوشيده و پرواى كم‌وكاست متن را نداشته است در حالى كه كار دهستانى هرچند در مقابلهء با اصل ترجمه كاملى نيست « 2 » ولى در دو حكايتى كه مقايسه كرديم و پاره‌اى ديگر از حكايات مشترك به اصل شبيه‌تر است و اين خود دليل مراجعهء مستقيم مترجم به متن عربى فرج بعد الشدة تنوخى است و اينكه شايد ترجمهء عوفى اصلا به نظر دهستانى نرسيده باشد . از عوفى به عنوان شاعر هم ياد شده است ، از جمله مرحوم دكتر معين در مقدمهء باب اول از قسم اول جوامع الحكايات كه تصحيح فرموده‌اند به اشعار او در لباب الالباب و جوامع الحكايات كه اولى در مدح عين الملك وزير قباجه و دومى در ستايش نظام الملك جنيدى است و كتاب مدايح السلطان كه مفقود است و نيز بعضى ابيات عربى و ترجمهء بعض ديگر از اشعار عربى كه به نظم فارسى صورت گرفته است اشاره كرده‌اند . ولى آن جناب نظرى در باب ارزش اين اشعار ابراز نفرموده‌اند . بنده چون در اين مختصر توجه به نقد آثار دارم ناچار بايد بگويم كه او شاعر نيست بلكه ناظم متوسطى است كه خود هم داعيهء شاعرى نداشته است زيرا انديشه و رقت و جزالت و استحكام در معنى و لفظ او كمتر ديده مىشود . و اگر اشعار بجا نمانده‌اش از جنس اين ابيات بجا مانده باشد آوردن او در شمار شاعران البته همراه است با گذشت و سماحت . جوامع الحكايات شاهكار ادبى عوفى به آخرين و مهمترين اثر وى يعنى شاهكارش موسوم به جوامع الحكايات و لوامع الروايات مىرسيم .

--> ( 1 ) - مراد از ( آن ) كتاب ترجمه فرج بعد الشدة بقلم عوفى است . ( 2 ) - ر ك . به باب اول فرج بعد الشدة تنوخى چاپ مصر صفحات 9 و 10 و 11 و همان باب از ترجمهء دهستانى صفحات 19 و 20 و 21